Suikerspinsprookje ‘Stokpaardje’s mensenissen’ (2)

Mannen van steen

‘Dit is het tweede deel van mijn lezing Mensenissen; de bestudering en verklaring van het gedrag van mensen. Vandaag ga ik jullie vertellen over de mannen in steen die we af en toe tegenkomen in de steden, dorpen of parken waar we komen. Veel van ons verafschuwen de mannen in steen en vinden het ondierlijk. Om de mannen in steen goed te begrijpen, ga ik eerst een misverstand uit de weg ruimen. Opgezette dieren, zoals de vossekop en die enorme beer die we een keer zijn tegengekomen, hebben ooit geleefd. Dit geld niet voor de mannen in steen. Dit zijn geen opgezette mensen. Het is niet meer en niet minder dan dat: het is steen wat een man moet voorstellen.

De mensen noemen deze mannen in steen standbeelden. Met deze standbeelden herdenken de mensen belangrijke personen of belangrijke gebeurtenissen. Traditionele standbeelden van historische figuren werden niet zomaar gebouwd. De figuren die ze uitbeeldden speelden beslissende rollen in de geschiedenis van het land die respect en bewondering waard zijn. Elke cultuur, zonder uitzondering, heeft helden die worden voorgedragen als waardig om te worden geïmiteerd. Deze beelden bevestigen vaak de machtsstructuren die vandaag de dag nog in onze samenleving bestaan. Deze monumenten staan op sokkels om de mensen eraan te herinneren dat het verheven individuen zijn, met verheven idealen.

Er bestaan ook vrouwen van steen, maar die zijn wij nog niet tegen gekomen. Dat is niet gek, want er zijn veel minder standbeelden van vrouwen. Standbeelden van vrouwen zijn anders. Vrouwenbeelden staan over het algemeen symbool voor iets. Het meest beroemde standbeeld in de wereld van de mensen en een goed voorbeeld hiervan is het Vrijheidsbeeld in New York. De vrouw in het beeld stelt Libertas voor, de Romeinse godin van de vrijheid. Ze houdt een fakkel omhoog als symbool van verlichting en vrijheid. De gebroken ketenen aan haar voeten staan voor het einde van de onderdrukking en slavernij. Mannenbeelden tonen de man als zichzelf, als held of machtig figuur.

Voor de mensen hebben de standbeelden een grote symbolische waarden. Ze gaan op bezoek bij de meest bijzondere of betekenisvolle standbeelden als ze in de buurt zijn, bijvoorbeeld op vakantie. Er zijn echter ook speciale reizen naar standbeelden, genaamd bedevaarten. De mensen bezoeken dan standbeelden, plekken of gebouwen die te maken hebben met hun goden.

Wat doen de mensen tijdens zo’n bezoek? Wat ze vooral doen is naar het beeld kijken. Geen idee waarom. Een foto of een plaatje lijkt me dan ook wel voldoende. Er zijn uitzonderingen. Bij de bedevaarten wordt er gebeden bij de beelden of tegen de beelden, ook al kunnen de beelden hen niet horen. Het kan zijn dat mensen bloemen brengen aan een beeld en deze bloemen aan de voet van een beeld leggen. De bloemen zijn niet voor de man die het standbeeld voorstelt, maar als teken van respect, waardering of herdenking. Meestal liggen de bloemen een tijdje te rotten voor het beeld, totdat een mens de bloemen weggooit.

Het meest wonderlijke wat de mensen tijdens zo’n bezoek aan een standbeeld kunnen doen, is het standbeeld kussen. Dit doen ze bij een aantal bijzondere beelden, waar het geluk zou brengen om het beeld aan te raken of te kussen. De beelden van Juliëtte van Romeo & Juliëtte, Sint Petrus in de Sint Pieterskerk of De Kleine Zeemeermin staan hierom bekend. De mensen gaan zelfs zo ver voor een beetje geluk dat ze soms een beeld kussen dat vaak besmeurd wordt. Het beeld van John Harvard, oprichter van de Harvard Universiteit in Amerika, wordt door studenten als grap regelmatig onder gepiest.’

‘Ik weet dat ik Snotaap nu op ideeën heb gebracht, maar gelukkig neemt hij toch nooit de moeite om mijn lezingen bij te wonen. Ik zie jullie graag bij mijn volgende lezing over het kijken naar zwarte platen.‘